Czym jest wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego???
Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje pojęcia winy. Odwołuje się on w tym zakresie do Kodeksu Cywilnego, a ściślej, do przepisów dotyczących zobowiązań. Ogólnie rzecz ujmując, wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego, to takie zachowanie człowieka, które jest moralnie naganne, nacechowane jego złą wolą, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz dobrymi obyczajami, ogólnie uznawanymi w społeczeństwie.
Jakie zachowania małżonka mogą być uznane przyczynę rozkładu w pożyciu małżeńskim???
Najczęstszymi przykładami są: nadużywanie alkoholu i inne nałogi np. narkotyki uzależnienie od komputera, Internetu, gier hazardowych, przemoc fizyczna i słowna, odmowa współżycia fizycznego, brak pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, niegospodarność, rozrzutność, zdrada małżeńska, bądź inne zachowania nielojalne wobec współmałżonka np. mogące wzbudzać pozory zdrady.
Katalog ten nie jest zamknięty i rolą strony jest udowodnienie, iż pewne negatywne zachowanie bądź zachowania drugiej strony doprowadziły do powstania rozkładu pożycia małżeńskiego.
W wyroku orzekającym rozwód sąd ma trzy możliwości w przedmiocie orzekania o winie, może:
1) orzec o winie jednego lub obojga małżonków (art. 57 § 1 k.r.o.);
2) nie orzekać o winie na zgodne żądanie małżonków (art. 57 § 2 k.r.o.);
3) ustalić, że małżonek (małżonkowie) nie ponosi (nie ponoszą) winy
Na marginesie, nawet, gdy małżonkowie wnoszą zgodnie o nieorzekanie
o winie Sąd jest zobowiązany do ustalenia przyczyny rozkładu pożycia (vide: uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1968 r., III CZP 70/66, OSPiKA 1968, Nr 7, poz. 151). Wynika to z faktu, iż zarówno zawarcie małżeństwa, jak i jego ustanie z innych przyczyn niż śmierć jednego z małżonków, pozostają pod kontrolą państwa. Niedopuszczalne jest rozwiązanie małżeństwa w drodze porozumienia małżonków. Powyższe wynika z obowiązujących w naszym prawie zasad trwałości małżeństwa oraz monogamii.
Jeżeli strona lub obie strony w procesie o rozwód wniosły o orzekanie o winie, muszą udowodnić, iż pewne negatywne zachowania małżonka doprowadziły do zupełnego i trwałego pożycia małżeńskiego.
Uznanie za wyłącznie winnego w rozkładzie pożycia małżeńskiego niesie ze sobą szereg skutków, przede wszystkim w zakresie alimentacji, ale o tym będzie kolejny wpis.
Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie.
W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy, tak stanowi kodeks rodziny i opiekuńczy ( art. 57 § 1 i 2 kro)
Sąd może również orzec rozwód z winy obu stron. Jednakże orzekając
o winie obu małżonków Sąd nie stopniuje winy na winę mniejszą lub większą, choćby waga tych przewinień była różna. Np. jeden z małżonków dopuścił się zdrady małżeńskiej a drugi z małżonków permanentnie odmawiał podjęcia pracy zarobkowej. Zachowania te mogą być uznane, jako przyczyny rozkładu pożycia małżeńskiego, jednak Sąd nie będzie orzekał, który z małżonków jest bardziej lub mniej winny. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego „mniejszy udział” jednego z małżonków w spowodowaniu i utrwaleniu rozkładu pożycia małżeńskiego nie wyłącza jego współwiny (wyrok SN z 22 września 1997 r., II CKN 329/97). Warto przytoczyć też inny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2000r. ( sygn. akt. VCKN 323/00 w którym Sąd wskazał, iż art. 57 § 1 kro nie wprowadza rozróżnienia stopnia winy małżonków. Podstawą przyjęcia winy małżonka jest ustalenie, że jego zachowanie przyczyniło się do powstania lub pogłębienia rozkładu, obojętne natomiast ze stanowiska oceny winy jest to, w jakim stopniu każde z małżonków przyczyniło się do tego. Nierówny stopień winy małżonków nie stanowi przeszkody do uznania ich współwinnymi rozkładu pożycia. Małżonek, który zawinił powstanie jednej z wielu przyczyn rozkładu, musi być uznany za współwinnego, chociażby drugi małżonek dopuścił się wielu i to cięższych przewinień.
Sąd, uznając każdego z małżonków za współwinnego w rozkładzie pożycia małżeńskiego, rozwiąże małżeństwo z winy obu stron.
Na końcu wpisu mała refleksja:
Moje doświadczenie zawodowe w procesach o rozwód niejednokrotnie pokazało, iż przed złożeniem pozwu o rozwód z wyłącznej winy współmałżonka strona powinna się zastanowić czy jej zachowanie było lojalne wobec małżonka, czy może swoim zachowaniem przyczyniła się również do powstania rozkładu pożycia małżeńskiego?
Proces o rozwód z orzekaniem o winie budzi wiele negatywnych emocji i jest procesem bardzo stresogennym, nie tylko dla stron i ich rodzin, ale również dla świadków.
